Metal Tozu Davasında Emsal Karar: Hür Savunma İş Sendikası’ndan Önemli Kazanım
Türkiye’de çalışma koşullarını doğrudan ilgilendiren önemli bir dava sonuçlandı.
Hür Savunma İş Sendikası tarafından desteklenen ve sendikanın Genel Başkanı Bekir Tarhan tarafından açılan “Metal Tozu (Silisyum Dioksit) – 7,5 Saat Çalışma Davası”, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi tarafından işçiler lehine sonuçlandı.
Bu kararla birlikte Türkiye’de ilk kez, çalışma ortamında metal tozu ve silisyum dioksit (SiO₂) bulunan işlerde çalışan işçilerin günde azami 7,5 saat çalışması gerektiği yargı kararıyla tescillenmiş oldu.
Karar, aynı şartlarda çalışan binlerce metal işçisi için emsal niteliği taşıyor.
Davanın Arka Planı
Dava, Hür Savunma İş Sendikası Genel Başkanı Bekir Tarhan’ın girişimiyle başlatıldı.
Sendika üyesi bir işçi, Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na bağlı bir fabrika müdürlüğünde talaşlı imalat biriminde uzun yıllar boyunca metal tozu içeren ortamda çalıştığı gerekçesiyle dava açtı.
Davacı, solunum yoluyla alınan tozların sağlığını olumsuz etkilediğini ve çalışma koşullarının “Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami 7,5 Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler” kapsamına girdiğini ileri sürdü.
Mahkeme sürecinde yapılan bilirkişi incelemelerinde şu tespitler yer aldı:
- Çalışma ortamında Silisyum Dioksit (SiO₂) içeren metal tozlarının bulunduğu,
- Bu tozların pnömokonyoz ve akciğer hastalıkları gibi ciddi sağlık riskleri yarattığı,
- İş yerinde yeterli havalandırma ve koruyucu önlemlerin alınmadığı,
- Çalışanların maruz kaldığı toz yoğunluğunun yasal sınırların üzerinde olduğu belirlendi.
Bu bulgular doğrultusunda ilk derece mahkemesi, yapılan işin söz konusu yönetmelik kapsamında olduğuna ve işçinin 7,5 saatlik çalışma süresine tabi olması gerektiğine karar verdi.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi Kararı
İlk derece mahkemesinin kararı, davalı tarafın istinaf başvurusu üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi tarafından incelendi.
Mahkeme, dosya kapsamındaki tüm belgeleri ve bilirkişi raporlarını değerlendirerek, şu sonuca vardı:
“Davacının yaptığı iş, sağlık kuralları bakımından günde azami yedi buçuk saat veya daha az çalışılması gereken işler hakkındaki yönetmelik kapsamındadır.”
Mahkeme, iş yerinde yeterli havalandırma sistemlerinin bulunmadığı, çalışanların metal tozuna ve silisyum dioksite doğrudan maruz kaldığı, bu nedenle yapılan işin sağlık yönünden riskli olduğu kanaatine vardı.
Sonuç olarak, davalı tarafın itirazı reddedildi ve işçi lehine verilen karar onaylanarak kesinleşti.
Emsal Niteliğinde Bir Karar
Bu dava, Türkiye’de metal tozu ve silisyum dioksit maruziyeti nedeniyle açılıp sonuçlanan ilk dava olma özelliğini taşıyor.
Mahkeme kararı, metal, döküm, taşlama, talaşlı imalat, yüzey parlatma ve benzeri işlerde çalışan binlerce işçi için yeni bir yasal dayanak oluşturdu.
Karar doğrultusunda, bu tür ortamlarda çalışan işçilerin 7,5 saatin üzerinde çalıştırılması durumunda fazla mesai, kısa çalışma primi ve tazminat hakları doğacak.
Bu da hem kamuya ait fabrikalarda hem de özel sektörde çalışan metal işçileri açısından önemli bir kazanım anlamına geliyor.
Kimler Bu Kapsama Girebilir?
Mahkeme kararında belirtilen kapsam şu şekilde açıklandı:
- Metal, döküm, taşlama, talaşlı imalat, yüzey parlatma ve tesviye işlerinde çalışan işçiler,
- Kaynak, taşlama, zımparalama, talaş kaldırma gibi işlemlerde metal veya silika (SiO₂) tozuna maruz kalanlar,
- Havadaki kimyasal toz, duman veya gazın solunduğu ağır sanayi ortamlarında görev yapan çalışanlar,
- Havalandırması yetersiz, toz birikimi olan üretim alanlarında çalışanlar.
Bu karar, yalnızca sanayi işçilerini değil; aynı zamanda savunma, metalurji, dökümhane, tersane, otomotiv ve havacılık sektörlerinde çalışan binlerce kişiyi de ilgilendiriyor.
Sendika’dan Açıklama
Hür Savunma İş Sendikası’ndan yapılan açıklamada, sendikanın üyelerinin sağlığı ve hakları için mücadelesini sürdüreceği vurgulandı.
Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Bu dava, üyelerimizin emeğini ve sağlığını koruma yönündeki kararlılığımızın bir sonucudur.
Metal tozu ve silisyum dioksit içeren ortamlarda çalışan işçilerin 7,5 saatlik iş süresi hakkı, artık mahkeme kararıyla tescillenmiştir.
Davayı açarak bu mücadelenin önünü açan, sendikamıza güvenen değerli üyemizi tebrik ediyor, bu süreçte emeği geçen tüm hukukçularımıza teşekkür ediyoruz.”
Sendika Genel Başkanı Bekir Tarhan da yaptığı değerlendirmede, davanın yalnızca bir üyenin değil, Türkiye’de benzer koşullarda çalışan tüm işçilerin hakkını koruyacak bir sonuç doğurduğunu belirtti.
Tarhan, “Bu karar, iş sağlığı ve güvenliği konusunda farkındalığın artmasına katkı sağlayacaktır.
Emeğin hakkı için her zaman yasal zeminde mücadelemizi sürdüreceğiz.” ifadelerini kullandı.
İş Sağlığı Açısından Önemi
Uzmanlara göre bu karar, Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği bilincinin gelişmesi açısından örnek bir yargı süreci oldu.
Metal ve silika tozlarına uzun süreli maruziyetin, solunum sistemi hastalıklarına ve kalıcı meslek rahatsızlıklarına yol açabileceği bilimsel olarak kanıtlanmış durumda.
Bu nedenle mahkemenin verdiği karar, benzer iş kollarında çalışan işçilerin hem sağlık hem de mali haklarını koruma yönünde güçlü bir adım olarak değerlendiriliyor.
Ayrıca karar, işverenlerin de iş yerlerinde havalandırma, toz kontrolü ve koruyucu ekipman konularında daha sıkı tedbirler almasını zorunlu hale getirebilir.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi’nin 2025/142 sayılı kararı, “Metal Tozu (Silisyum Dioksit)” davaları için ülke genelinde emsal niteliği taşıyan bir hüküm olarak kayıtlara geçti.
Hür Savunma İş Sendikası’nın girişimi ve Sendika Genel Başkanı Bekir Tarhan’ın öncülüğünde açılan bu dava, işçilerin sağlığını korumaya yönelik hukuk mücadelesinde önemli bir örnek oluşturdu.
Kararın benzer koşullarda çalışan binlerce işçiye rehberlik etmesi bekleniyor.
