Savunma Sanayinin Belkemiği Emekçilerdir: TÜHİS, Musluğu Biraz Açmanın Tam Zamanı

Türkiye savunma sanayii son yıllarda büyük bir ivme yakalarken, bu başarının en kritik unsuru askeri fabrikalar ve tersanelerde yıllarını vermiş usta-çırak kültüründen gelen işçilerdir. Yeni projeler, yeni platformlar, yeni ihaleler… Hepsi kıymetli; ama o projeleri hayata geçiren zanaatkâr el, iş başında tutulamazsa, ivme sürdürülemez. İşte bu nedenle kamu işveren tarafını temsil eden TÜHİS’in yaklaşan/ilerleyen TİS süreçlerinde daha cömert, daha koruyucu ve tutucu politikalar benimsemesi hayati önem taşıyor. TÜHİS’in Milli Savunma Bakanlığı (MSB), Jandarma, Sahil Güvenlik ve ASFAT A.Ş. işyerleri için Harb-İş ile yürüttüğü grup TİS çerçevesi bunun tam kalbinde duruyor. TÜHİS

Neden “cömertlik” artık bir zorunluluk?

• Kamu TİS ve KÇP tablosu: 2025’te kamuda yaklaşık yüzbinlerce işçiyi ilgilendiren KÇP müzakerelerinde işveren tarafı olarak yine TÜHİS masada. Bu, ücret-yan hak setinin seyrinde TÜHİS’in belirleyici rolünü pekiştiriyor. Türk-İş
• Mavi yaka kıtlığı gerçeği: Piyasa, iyi usta-ara eleman bulmakta zorlanıyor. Ustayı kaybedersen yerine “bir gecede” yenisi gelmiyor; yeni gelenin yetişmesi için yine usta gerekiyor. Son aylarda yayınlanan analizler mavi yakada nitelikli eleman kıtlığının derinleştiğini açıkça söylüyor. GZT
• Sahadan, siyasetten, kurum raporlarından aynı sinyal: TBMM tutanaklarında dahi “nitelikli eleman sorunu” vurgusu sık tekrarlanıyor. Bu, salt sektör efsanesi değil; politika belgelerine ve resmi tartışmalara yansımış bir gerçek. TBMM

Savunma işçilerinin özgünlüğü: “Yapabilen ülkelerden biri” olmanın mutfağı

MSB, Jandarma, Sahil Güvenlik ve ASFAT A.Ş. hatlarında yürütülen grup TİS geçmişte hep savunma ve güvenlik işkolunun (19 nolu) kritik niteliğine işaret eder. Bu dosyada TÜHİS ile Harb-İş’in aynı masada olduğu; işletme gerçekliğinin tersane-fabrika emeğine, vardiya düzenine ve güvenlik hassasiyetlerine dayandığı unutulmamalı. TÜHİS

Ayrıca mevcut metin ve tekliflerde teknik öğrenim düzeyi ve mesleki yetkinlik için farklı ücret derecelerinin işletildiğini; yani nitelik-bazlı sınıflandırmanın zaten TİS mantığına gömülü olduğunu görüyoruz. Bu yapı, “mühendislik mezunu olup sahayı tanıyan personeli” kariyer basamakları ve ek sorumluluk ücretleriyle değerlendirmeyi kolaylaştırır. harbiseskisehir.com

İşçinin dili damağı kurudu: Masaya konulabilecek somut başlıklar

Sendikalar, üyelerinin beklentisini “net” dile getiriyor; işçiler ise “artık yetişmiyor” diyor. TÜHİS’in elini gevşetmesi gereken alanlar:

1. İzinlerde prim ve sosyal yardımların kesintisizliği
   Birçok TİS’te örneklerini gördüğümüz şekilde (yıllık izin, evlilik, doğum vb. dönemlerinde) sosyal yardımlar ile düzenli prim ödemelerinin kesilmemesi çalışan bağlılığını artırır, gelir sürekliliği sağlar. Savunmanın hassas doğasında vardiya ve yorgunluğun telafisi için bu, sadece “jest” değil; tutundurma aracıdır. (Not: Mevzuat altlığı Sendikalar ve TİS Kanunu çerçevesinde toplu pazarlıkla belirlenir.) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
2. Usta-baş usta tutundurma primi
   Kıdem-ustalık basamaklarına kalıcılık primi eklenmeli. Bu, “ustayı elde tutma”nın en doğrudan yöntemidir. Piyasa verileri mavi yakada kıtlık derken, ustayı kaybetmek projenin takvimini ve kaliteyi doğrudan vurur. GZT
3. Nitelik ve sorumluluk bazlı ek ücretler
   Teknik lisans/önlisans mezunu olup sahayı bilen, güvenlik hassasiyeti yüksek görevleri üstlenen personele sorumluluk tazminatı ve kadro/rol farkı ekleri netleştirilmeli. TİS’lerdeki ücret dereceleri mantığı bu yönde genişletilebilir. harbiseskisehir.com
4. Vardiya ve gece çalışması için güçlendirilmiş paket
   Savunma işyerlerinde gece-vardiya yoğun. Mevcut hükümler korunup, gece-vardiya zammı, ulaşım ve yemek destekleri günün koşullarına göre iyileştirilmeli. (Çalışma süreleri ve vardiyaya ilişkin TİS metinleri zaten özgün hükümler içeriyor; güncelleme, sahadaki gerçek maliyetlere göre yapılmalı.) harbiseskisehir.com
5. Eğitim-sertifikasyon ve MYK teşviki
   MYK belgesi, özel prosedür, kalifikasyon sınavı, hat emniyeti eğitimleri vb. için ücretli izin ve harcırah uygulamaları hem kaliteyi, hem güvenliği artırır; TİS taslaklarında bu başlıklar örneklenmiş durumda. harbiseskisehir.com
6. Ar-Ge ve “uç görev” ekleri
   Silah sistemleri, platform entegrasyonu, test-tatbikat gibi “yüksek sorumluluk/riski” olan görevlerde ilave risk primi ve sigorta genişletmesi görünür biçimde tanımlanmalı.
7. Staj–çırak–usta zinciri
   Nitelikli eleman kıtlığını kalıcı olarak çözmek için TİS’te usta-çırak yetiştirme programına parasal teşvik koymak şart. Aksi halde piyasanın genel “ara eleman krizi”, savunmanın içine aynen sızıyor. GZT

Bağlamı netleştirelim: TÜHİS’in masadaki rolü

• TÜHİS, kamu işveren tarafı olarak MSB, Jandarma, Sahil Güvenlik ve ASFAT A.Ş. işyerlerinde Harb-İş ile grup TİS yürütmektedir. Bu başlık, sektördeki ücret-yan hak standardını doğrudan etkiler. TÜHİS
• KÇP süreçlerinde de kamu kesimini temsil ederek genel çerçeveyi şekillendirir; savunma özelinde atılan her adım, tüm kamu emek piyasasına örnek olur. Türk-İş

Son söz: “Elindekini kaybetme”

Bugün piyasada iyi bir marangoz bile zor bulunuyor; bu, savunma tersanelerindeki kaynak ustası, test teknisyeni, tezgâhçı, ölçüm-kalibrasyoncu için kat kat geçerli. Zanaatkârı kaybedersen, projeni kaybedersin. Ustayı tutmanın yolu, gelir sürekliliği, saygı, kariyer basamakları ve adil paylaşımdan geçiyor. Bizim çağrımız nettir: TÜHİS, musluğu biraz aç. Bu yalnızca işçinin değil; savunma projelerinin, milli ekonominin ve kamu güvenliğinin de yararınadır. GZTTBMM