Kamu İşçileri İçin TİS’te Geriye Dönük Ödemeler: Taksitle Ödeme Yasal mı?

Kamu işçileri için imzalanan toplu iş sözleşmelerinde (TİS) geriye dönük ödemelerin nasıl yapılacağı sıkça merak edilen konulardan biridir. İşte yasal dayanaklar, uygulamadaki durum ve Yargıtay kararları:

1. Yasal Dayanak

• 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’na göre toplu iş sözleşmesinde ücret ve mali hakların hangi tarihten itibaren geçerli olacağı tarafların iradesine bağlıdır.
• Yürürlük tarihi ile imza tarihi arasında kalan döneme ait farklar (geriye dönük alacaklar) işçinin hakkıdır.

2. Ödeme Şekli

• Kanunda, bu farkların tek seferde ödenmesi gerektiğine dair açık bir zorunluluk bulunmamaktadır.
• Ancak Yargıtay kararlarına göre işçi alacağı, işçinin rızası olmadan takside bağlanamaz.
• Yani işveren veya kurum, işçinin onayı olmadan bütçe gerekçesiyle taksitlendirme yapamaz.

3. Uygulamadaki Durum

• Kamu kurumlarında bazen geriye dönük farklar 1–3 taksit halinde ödenebilmektedir. Bu, kurumun bütçe imkanlarına bağlanmaktadır.
• Fakat işçi veya sendika buna itiraz ederse, hukuken işçi alacağının tamamı talep edilebilir.

Yargıtay Kararları

• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2015/18673 E. – 2017/15834 K.
  İşçi alacakları (ücret farkı, ikramiye, geriye dönük farklar) işçinin rızası olmadan taksitlendirilemez. İşverenin tek taraflı taksitlendirmesi alacağın eksik ifası sayılır.
• Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 2014/14165 E. – 2016/3456 K.
  Toplu iş sözleşmesiyle doğan ücret farklarının ödenmesi gerekir. İşveren, mali sıkıntıyı gerekçe göstererek ödemeyi geciktiremez veya taksite bağlayamaz.
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2018/6729 E. – 2020/12459 K.
  TİS farkları işçinin kazanılmış hakkıdır. İşçi kabul etmedikçe taksitlendirme hukuka aykırıdır.

Hukuki Değerlendirme

1. İşçinin rızasıyla yapılan taksitlendirme geçerlidir. İşverenin tek taraflı taksitlendirmesi hukuka aykırıdır.
2. TİS’te açık bir hüküm varsa uygulanır. Böyle bir hüküm yoksa işverenin tek taraflı taksitlendirmesi geçerli değildir.
3. İşçilik alacakları belirsiz alacak davası kapsamında değerlendirilebilir. İşçi miktarı net olarak belirtemese bile dava açabilir.
4. Taksit ödemelerinde aksama olursa, işçi hem faiz hem de alacağın tamamını talep edebilir.

Özet

• Geriye dönük farklar işçinin yasal hakkıdır.
• Kanunda “taksitle ödenir” ya da “ödenemez” şeklinde kesin bir hüküm yoktur.
• Ancak işçinin rızası olmadan veya TİS’te açık bir hüküm bulunmadan yapılan taksitlendirme hukuken geçersizdir.
• İşçi veya sendika tek seferde ödeme talep edebilir ve dava açabilir.

[haberi_dinle selector=”.entry-content”]